Od lat osiemdziesiątych XIX wieku prym wśród deserów wiodły bomby – kremowe, lodowe i owocowe – podawane w pucharkach, artystycznie zdobionych naczyniach, czy też w małych prostych salaterkach. Niezorientowany w gastronomii miejskiej przybysz mógł odnieść wrażenie, czytając karty dań, iż Wrocław jest do przesady „bombowy”…

Dziś możemy uznać – miał po trosze rację, o ile opinię ograniczał jedynie do lektury kart dań. A było naprawdę w czym wybierać pośród bombowych specjałów, choć jeden z nich dość przewrotnie nazywany bombą, nie był ani słodki, ani kremowy, ani z lodów czy owoców.

O jakich to specjałach mowa? Poczujcie się choć trochę zbombardowani na słodko: bomba lodowa, bomba waniliowa, bomba czekoladowa, bomba truskawkowa, bomba pomarańczowa, bomba ananasowa, bomba mandarynkowa, bomba kasztanowa, bomba marasquino, bomba pralinowa, bomba mokka, bomba z orzechów włoskich, bomba z orzechów laskowych, bomba pistacjowa, bomba hanzeatycka, szwedzka bomba lodowa, bomba Wiktorii, bomba National, bomba Nelusko, bomba Monte Carlo, bomba lodowa Prinz-Pückler, bomba lodowa Nesselrode, bomba Esterházy, bomba Rafaela, bomba kardynalska (Cardinalbombe). I jeszcze „Augustiner-Bombe“, ale o niej na końcu.

Co do popularności bombowych deserów w dawnym Breslau rozwodzić się nie ma potrzeby. Słodkie zimne specjały – lody, kremy, sorbety – znajdowały przecież zawsze rzesze amatorów. Wprawdzie cukiernie wrocławskie zwane konditorei (termin ów przynieśli do stolicy Śląska szwajcarscy cukiernicy na przełomie XVIII i XIX wielu) oferowały także kawę, a z rana nawet bulion z pasztecikiem – co przez cały XIX wiek i później było echem okupacji francuskiej miasta w latach 1807-1808 – niemniej w ich ofercie dominowały niezliczone ilości słodkości. Torty, sękacze, makaroniki, praliny, wafle ponczowe, drożdżaki z cynamonową kruszonką i wiele innych specjałów z pączkami na czele przyciągały każdego dnia łasą klientelę.

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku zaczęły upowszechniać się w cukierniach i kawiarniach lody i zimne desery kremowe przenikając także na stoły renomowanych restauracji, w których zatrudniano cukierników, bowiem deser na zakończenie obiadu odgrywał coraz większą rolę. Pojęcie kaloryczności wszelkich posiłków było wówczas wrocławianom zupełnie obce – dość  powiedzieć, iż obiad w porządnej restauracji składał się nierzadko z 4-5 dań kończonych deserem i serami. Lecz gęste kremy i lody syciły stołowników ponad miarę – nawet jedzone solo do kawy! Z tej to właśnie przyczyny przylgnął do nich termin bomba, bowiem jak mało które słodkie delicje sprawiały, iż rozdęte do przesady żołądki ciążyły nieznośnie wrocławianom.

Pierwsze wzmianki o lodach do jedzenia we Wrocławiu znajdujemy w ogłoszeniach prasowych z lat czterdziestych XIX wieku. Niech nie dziwi jednak fakt, iż sezon na nie rozpoczynał się dopiero wraz z nadejściem mrozów – wszak Karl von Linde wynalazł pierwszą w świecie „maszynę” chłodzącą w 1876 roku (wykorzystując skroplone gazy), co pozwoliło upowszechnić lody, jako towar masowy. Wcześniej do produkcji kremowych lodów, a także do chłodzenia piwa i żywności wykorzystywano bloki lodowe pozyskiwane zimą ze stawów, a następnie przechowywane aż do lata w piwnicach lodowych. Lodem tym wykładano przestrzenie w komorach i szafach chłodniczych. W połowie XIX wieku największym „producentem” lodu we Wrocławiu był Konrad Kissling, któremu to zawdzięczali wrocławianie upowszechnienie piwa bawarskiego w mieście w latach trzydziestych XIX wieku.

Lody, a ściślej mówiąc sorbety, znali już starożytni Chińczycy. Pod koniec XIII wieku Morco Polo opisał produkcję sorbetu z mrożonej wody, soków owocowych i saletry, którą widział podczas podróży po Dalekim Wschodzie. W XVI wieku lody do jedzenia wytwarzane z wody i soków owocowych, czasem z dodatkiem miodu, stały się włoska specjalnością. Jedna z pierwszych receptur na lody mleczne pochodzi z wydanej w 1597 roku w Ambergu książki Anny Wecker Ein köstlich new Kochbuch von allerhand Speisen. W XVII wieku lody do jedzenia upowszechniały się na południu Europy – w 1660 roku Włoch Franceso Procopio di Cultelli, kucharz Ludwika XIV, otwarł w Paryżu sławną później Café Procope, w której prócz kawy serwował znakomite lody. W 1784 Filippo Baldini z Neapolu wydał ksiażkę o sztuce przygotowywania lodów pod tytułem De’ sorbetti, poświęcając wiele miesjca ich walorom zdrowotnym i smakowym. Wkrótce zimne słodkie lody kremowa pokochała cała Europa.

Ale wróćmy do Wrocławia – jak komponowano i z czego składały się słodkie bomby lodowe w dawnym Breslau? Wymieńmy kilka ciekawszych propozycji, których przygotowanie nie wymaga szczególnych zdolności kulinarnych i choć często zapomniane, dziś z powodzeniem mogą zdobić stoły. Bomba kardynalska – pod tą nazwą podawano we wrocławskich restauracjach tort macchiato, bomba Monte Carlo – beza, lody waniliowe, bita śmietana, świeże truskawki; bomba Rafaela – lody o smaku orzechów laskowych i lody czekoladowe polane sosem waniliowym i posypane wiórkami kokosowymi; bomba Nelusko – lody waniliowe z pralinami polane czekoladą ze słodkimi truflami.

Hitem wrocławskiej karty dań wśród deserów od lat osiemdziesiątych XIX wieku był zimny specjał zwany lody księcia Pücklera (Prinz Pückler-Eis), a później także bomba lodową księcia Pücklera (Prinz Pückler-Bombe). Nazwa deseru pochodzi od imienia Hermana Ludwiga Heinricha księcia von Pückler na Muskau (1785-1871). Miejscowość Bad Muskau z zamkiem księcia nad jeziorem leży w dolinie Nysy Łużyckiej i już w latach dwudziestych i trzydziestych XIX stulecia słynęła ze znakomitego piwa (Muskauer Bier) warzonego przez bawarskich piwowarów z użyciem metody dolnej fermentacji, które trafiało także do Wrocławia ciesząc się olbrzymim uznaniem nie tylko wśród znawców piwa.

Książę Pückler słynął w całej Europie z zamiłowania do zakładania i projektowania parków i ogrodów. W 1811 r. zainwestował cały swój majątek pochodzący ze spadku wraz z majątkiem żony w park w rodowej posiadłości. Jego pasja ogrodowa szła tak daleko, iż dla pieniędzy rozwiódł się w zgodzie z pierwszą żoną po to tylko, by majątek drugiej zainwestować w park…