Taschenstrasse wymieniana jest po raz pierwszy źródłowo w Henricus pauper (1316) jako thassenberget. W XIV i XV w. w źródła wymieniają ulicę jako taschenberge, taschinberge, czy taschinthore. Zasadniczo aż do likwidacji murów miejskich z początkiem XIX w. Taschenstrasse miała peryferyjne znaczenie w mieście i dopiero wraz z rozwojem kolei i wybudowaniem dworca Kolei Górnośląskiej (dzisiejszy Dworzec Główny) ożywił się rozwój całego Przedmieścia Świdnickiego, a wraz z nim Taschenstrasse i jej przedłużenia Neue Taschenstrasse (dziś Hugo Kołłątaja) jako bezpośredniego połączenia centrum miasta z dworcem. W 1844 r. pewna spółka akcyjna wybudowała masywny most zwany Pfennigbrücke w miejscu starszego drewnianego. Jego dzierżawcy pobierali drobną opłatę za jego przekraczanie mostu, ale już w 1852 r. miasto przejęło go na własność. Wybudowanie mostu usprawniającego komunikację w kierunku dworca pociągnęło za sobą rozwój urbanistyczny obu ulic, który przybrał na sile od drugiej połowy lat pięćdziesiątych XIX w.

Pierwsza gastronomia na Taschenstrasse pojawiła się w 1840 r. Wrocławianin Gansauge otworzył przy Taschenstrasse 4 winiarnię, która działała kilka lat. W 1856 r. H. Skade otworzył cukiernię przy Taschenstrasse 19, którą w 1865 r. przejął W. Rauner. W kolejnych latach pojawiło się na ulicy kilka restauracji, kawiarni i cukierni – w 1870 r. działało 7 gastronomii (samodzielnie lub lokowanych w hotelach), w 1880 już 8, a w 1887 – 10. Był to szczytowy moment rozwoju działalności gastronomicznej na Taschenstrasse, bowiem w 1892 r. czynnych było już tylko 5 lokali gastronomicznych, a na przełomu XIX i XX w. – 6.

Pierwsza działalność gastronomiczna przy Taschenstrasse 21 związana była z prowadzonym przez G. Zeiske od 1857 r. tzw. hotelem garni, w którym prócz noclegu oferowano klientom także śniadanie. W 1862 r. interes przejął August Seifert i otworzył hotel pod własnym nazwiskiem – Seifert’s Hotel – oraz rozwinął działalność gastronomiczną rozbudowując restaurację. Lokal Seiferta odpowiadał wówczas najwyższym wymaganiom rozrywkowym rynku – 2-3 razy w tygodniu dawało występy w restauracji towarzystwo śpiewacze, w ogrodzie i szklanym pawilonie koncertowała na co dzień kapela muzyczna, do dyspozycji klientów restauracji i hotelu stały także stoły bilardowe oraz prasa. W 1867 r. restauracja otrzymała szyld Walhalla, a dwa lata później hotel wraz z gastronomią został przejęty przez Woike (Voike). Od 1875 r. działalność hotelarsko-gastronomiczną przy Taschenstrasse 21 prowadził Höflig. W 1877 r. hotel został zlikwidowany na kilka lat, a gastronomię przejął Graul prowadząc wyszynk piwa (z rozbudowanym ogrodem) browaru z Brzegu (Brieger Aktiengesellschaft-Bier-Brauerei) pod jego szyldem. W 1880 r. działalność hotelarską podjął ponownie Locker przejmując także w 1883 r. restaurację od Graula.

Julius Paschke rozpoczął działalność we wrocławskiej branży gastronomicznej w 1873 r. prowadząc jako dzierżawca lokal Stadt-Theater Keller przy ulicy Świdnickiej 22/23. Pięć lat późnej wydzierżawił lokal przy Placu Teatralnym 3 (dawniej Zwingerplatz), gdzie prowadził winiarnię zu den Weinlauben. W tym czasie klientelę u Paschkego stanowili – zważywszy na lokalizację jego lokali – przede wszystkim widzowie wieczornych przedstawień teatralnych, wpadający do jego lokalu nie tylko dla zaspokojenia pragnienia, czy chęci posilenia się, ale przede wszystkim by wyrazić wśród znajomych swoje wrażenia po obejrzanym spektaklu. Za dnia klientela nie była stała – goście zadowalali się najczęściej kawą, piwem, winem i innymi trunkami, a ciepłe posiłki zamawiano jedynie w porze obiadu, co w drugiej połowie XIX w. było przyjętą regułą dla lokali gastronomicznych nie będących klasyczną restauracją. Z początkiem października 1886 r. Paschke przeniósł się, zachowując nazwę Weinlauben, do znacznie większego lokalu przy Taschenstrasse 21, gdzie działał przez cztery lata. Zgodnie z obowiązującym wówczas zwyczajem poinformował klientów o tym fakcie anonsem prasowym zapewniając, iż jest jego „pragnieniem utrzymać tak często okazywaną mu dotychczas życzliwość” stałych klientów zu den Weinlauben prosząc ich jednocześnie, by zechcieli wyrażać dalsze zainteresowanie jego „nowym przedsięwzięciem”.

Po przeniesieniu działalności na Taschenstrasse 21 Paschke nastawiony był na przyciągnięcie klienteli określanej mianem tzw. stałych gości (Stammgast) reprezentujących różne związki i towarzystwa. W tym celu wzbogacił ofertę rozrywkową – każdego dnia koncertowały tu zespoły muzyczne, występy dawali kabareciści i komicy, do dyspozycji stały stoły bilardowe i prasa, a klimat lokalu dopełniała wyśmienita kuchnia i sprawna obsługa. W przewodnikach po Wrocławiu Paschke’s Restaurant klasyfikowano jako tzw. restaurację z szynkiem piwa (Bier-Restaurant). Już w pierwszym roku działalności w nowym lokalu Paschke przyciągnął dwa towarzystwa – Kunst-Gewerbe-Verein zu Breslau i Breslauer Bezirksverein deutscher Ingenieure, które spotykały się regularnie raz w tygodniu. W 1888 r. restaurację Paschkego obrali za miejsce stałych spotkań członkowie Breslauer Dichterschule, Kaufmännische Dilettanten-Verein, wrocławski oddział Verein für Handlungs-Commis von 1858 z siedzibą w Hamburgu, Breslauer Bezirks-Verein deutscher Ingenieure i Breslauer Techniker-Verein. Rok później przybył jeszcze Gesang-Verein „Frohsinn”.

W 1890 r. restaurację przejął od Paschkego Gustav Hocke, który kontynuował wypracowaną przez poprzednika formułę lokalu, jako stałego miejsca spotkań (siedziby) różnych związków i towarzystw. W dowód uznania dla Paschkego, a zwłaszcza z przyczyn marketingowych, przemianował lokal na Paschke’s-Restaurant. Renoma i znaczenie prowadzonego przez Gustava Hocke lokalu wzrastała z każdym rokiem. W 1891 r. swoją siedzibę miały tu 4 organizacje, w 1892 już 9, 1893 – 11, 1895 – 13, 1896 – 12, 1897 – 15, 1899 – 20, 1900 – 21, 1901 – 20, 1902 – 21, 1904 – 22, 1906 – 24, 1907 – 22. Stali bywalcy reprezentowali związki śpiewacze, sportowe (w tym kilka rowerowych), wyznaniowe, oświatowe, studenckie, branżowe (w tym także związki zawodowe), fachowe oraz liczne związki weteranów wojennych i tzw. związki towarzyskie (gesellige Vereine). W czasie prowadzenia Paschke’s Restaurant przez Gustava Hocke w latach 1890-1907 swoją siedzibę miało tu aż 69 związków. Jak wynika z porównań ilościowych przeprowadzonych na podstawie spisów związków i towarzystw zamieszczanych w księgach adresowych miasta Wrocławia, restauracja Gustava Hocke była od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych XIX w. najczęściej wybieranym w mieście lokalem związkowym.

Dla porównania – w 1900 r. w Böttcher’s Restaurant przy Neuegasse 15 (dziś nie istnieje) spotykało się regularnie 14 związków i towarzystw (i był to drugi po Paschke’s Restaurant najczęściej wybieramy lokal związkowy w mieście w tym czasie). Z innych często obieranych na siedziby związkowe lokali wymieńmy jeszcze Koritsch Restaurant przy Ketzeberg 10 (dziś nie istnieje, rejon pl. Domonikańskiego) – 8 związków, Restaurant zum Mönchshof przy Tauentzienplatz 1 (dziś plac Kościuszki) – 7 związków, König von Ungarn przy Bischofsstrasse 13 (dziś ul. Biskupia) – 7 związków i Café Restaurant przy Karlsstrasse 37 (dziś ul. Kazimierza Wielkiego) z 6 związkami, która jeszcze do połowy lat dziewięćdziesiątych XIX w. była najczęściej wybieranym lokalem związkowym we Wrocławiu. Także po przejęciu Paschke’s Restaurant przez kolejnego właściciela Schulza jesienią 1907 r. renoma restauracji nie słabła – w 1909 r. swoją siedzibę miało tu 25 towarzystw i związków, a trzy lata później o jeden mniej.

 

Dalszy ciąg na kolejnej stronie...