Kto z nas nie wybrzydzał przy obiedzie, kiedy zamiast mięsa mama postawiła nam przed nosem talerz parującej zupy. Była gorąca, rzadko zdarzały się w niej kawałki mięsa, a w środku pływały tylko warzywa i zielenina. W Czechach, mimo bliskiego sąsiedztwa z Polską, nikt nie zna ogórkowej, żurku czy krupniku z kaszą. Tam najpopularniejsza jest česneková polevka. Jeśli ta nazwa kojarzy wam się z czosnkiem to trafiliście w sedno!

Jadający w Czechach Polacy przeważnie wybierają smażony syr z hranolkami i tatarską omačką, czasami decydują się na knedlika z gulaszem, do tego obowiązkowo jedno z czeskich piw. Na samym początku menu znajduje się tymczasem fragment zatytułowany „polevki”, który nasi rodacy często po prostu omijają wzrokiem. Polakom nazwa ta kojarzyć się może ze słynną „czarną polewką” z Pana Tadeusza, nie ma ona jednak nic wspólnego z tymi serwowanymi w czeskich barach - czeskie polevki to zupy. W mniejszych barach codziennie można dostać inną, w większych są stałe pozycje, które podawane są każdego dnia. Kosztują naprawdę niewiele, a smakują wyśmienicie.

Czeskie polevki podzielić można generalnie na dwie grupy – pierwsza to buliony, w języku czeskim nazywane vývar. Podawane są z makaronem lub kluseczkami i przypominają nasz polski rosół. Są to klarowne zupy z kawałkami mięsa i warzyw. Podobnie jak rosół idealnie rozgrzewają i są bardzo pożywne.

Druga grupa to zupy znacznie gęstsze i cięższe – dodaje się do nich śmietanę, zasmażkę lub jajko. Głównymi ich składnikami są warzywa i mięso. Są znacznie bardziej sycące niż wywary i czasami wystarczają za cały obiad.

Nazwy polevek w czeskim menu prawdopodobnie większości Polaków niewiele mówią, dlatego przedstawiamy małą ściągę, która pozwoli Wam odnaleźć się w polevkowym czeskim chaosie.

- bramboračkowa – brambory to po prostu ziemniaki, czyli zupa tak nazwana to kartoflanka;
- čočková polevka – zupa z soczewicy;
- fazolová polevka – zupa fasolowa. Warzywa strączkowe stanowią bardzo ważny element kuchni czeskiej, w tym także zup;
- rajská polevka – to nic innego jak pomidorowa;
- zelňačka – to kapuśniak, który podawany jest na talerzu z niesłodką bitą śmietaną;
- kulajda to rodzaj zupy na grzybowym wywarze, bardzo intensywnie doprawionej przyprawami (kminkiem, koperkiem, zielem angielskim, liściem laurowym). Zupa podawana jest z połówkami ugotowanych na twardo jaj;
- gulášová – najbardziej mięsna ze wszystkich zup, podawana podobnie jak polski żurek w wydrążonym bochenku chleba.

Na koniec warto wspomnieć o najważniejszej i najbardziej popularnej czeskiej zupie – česneková polevka. Wykonanie zupy jest dziecinnie proste, a smak i zapach powalający. Zupa, ze względu na jej główny składnik jest bardzo rozgrzewająca i często można ją dostać na górskich szlakach.

W Polsce zupa ta jest zupełnie niepopularna, za to w swojej ojczyźnie ceniona jest za intensywny smak.

Szczerze polecam, aby będąc w Czechach, spróbować przy okazji jednej z tamtejszych polevek. Być może zmieni to wasze zdanie na temat smacznego i prostego dania, jakim są zupy.

Česneková polevka

4 szklanki bulionu wołowo-warzywnego
10 ząbków czosnku
Przyprawy: liść laurowy, pieprz, sól, kminek, tymianek, majeranek
2 żółtka jajka
1/2 szklanki śmietany kremówki
4 ziemniaki, lub szklanka grzanek
Dwie łyżeczki startego sera żółtego

Garnek z bulionem postawić na ogniu, dodać przyprawy i czosnek przeciśnięty przez praskę. Gotować ok. 20-30 minut. Zupę podawać można z grzankami lub ziemniakami. Jeśli decydujemy się na wersję z ziemniakami należy je obrać, pokroić z kosteczkę i dodać do zupy po 15 minutach od chwili, gdy zaczęliśmy przyrządzać danie. Kiedy ziemniaki są miękkie dodajemy śmietanę wymieszaną z żółtkami. Kiedy decydujemy się na wersję z grzankami, dodajemy śmietanę z żółtkami po ok. 30 minutach od kiedy rozpoczęliśmy przyrządzenie zupy. Czekamy aż zupa się zagotuje, wyłączamy ogień pod garnkiem, przelewamy na talerze i posypujemy serem żółtym. Przed podaniem można jeszcze posypać zupę świeżą natką pietruszki.